Дали знаеше дека секој документ, буџет, договор или одлука што ја носат општините, министерствата и јавните претпријатија се јавна сопственост? Како граѓанин, ти имаш уставно и законско право да знаеш како се трошат јавните пари и како се управува со твојата околина. Без разлика дали истражуваш дива депонија во твоето место на живеење, сакаш да знаеш колку пари општината одвоила за зеленило, или зошто доцни изградбата на локалниот парк — имаш право да прашаш, а законот го гарантира твоето право да добиеш одговор!
Оваа едукативна платформа е твојот дигитален водич низ институционалната транспарентност. Нашата цел е да те едуцираме, охрабриме и опремиме со вистинските алатки за да знаеш како да побараш пристап до информации од јавен карактер од локалните и националните власти.
За успешно да се движиш низ институционалните лавиринти, научи ги главните актери и поими дефинирани со Законот:
🏛️ Имател на информации: Сите органи на државната власт, општините, јавните установи (училишта, факултети, болници, домови за култура), јавните претпријатија, како и сите правни и физички лица на кои со закон им е доверено вршење на јавни овластувања.
🙋♂️ Барател на информација: Секое физичко лице (независно од возраста, државјанството или националноста) и секое правно лице.
📄 Информација од јавен карактер: Секоја информација во каква било форма (писмен текст, електронски документ, аудио/видео запис, скица, база на податоци) која ја создал или со која располага имателот на информацијата.
👨💼 Службено лице за посредување со информации: Овластено лице во секоја институција кое е задолжено да ги прима барањата, да ја води постапката и да ти подготви одговор.
Не ти требаат адвокати или комплицирани процедури. Сè што е потребно е да ги следиш овие неколку едноставни чекори:
1. Дефинирај го прашањето: Биди прецизен и јасен околу тоа кој документ или информација ти е потребна (на пример: „Копија од договорот за чистење на речното корито во реката Драгор во Битола за 2026 година“).
2. Преземи го образецот: ⬇️ Симни го официјалниот образец тука - Барање за слободен пристап до информации од јавен карактер.
3.Пополни и испрати: Внеси ги твоите податоци, наведи ја институцијата од која сакаш да добиеш одговор (на пример: Општина Битола, Општина Ресен итн.), внеси го твоето прашање и испрати го барањето по е-меил или по пошта.
Законот е на твоја страна! Доколку институцијата не одговори на твоето барање (т.н. „молк на администрацијата“) или ти испрати нецелосен одговор, ти имаш право на правен лек. Во такви случаи, се поднесува жалба до Агенцијата за заштита на правото на слободен пристап до информациите од јавен карактер, која има законска моќ да постапи со цел институцијата да ти ги даде податоците/информациите од јавен карактер.